Trong ngành gia công cơ khí chế tạo, mài phẳng, mài vô tâm hay xử lý bavia tấm kim loại, đá mài là linh hồn trực tiếp quyết định độ chính xác và độ hoàn thiện của sản phẩm. Tuy nhiên, do vận hành ở vận tốc cực lớn (hàng nghìn vòng/phút), chỉ một sai lệch nhỏ về trọng tâm hay vết nứt ngầm trên đá mài cũng có thể gây ra hiện tượng rung lắc dữ dội.
Hiện tượng đá mài bị rung không chỉ làm gợn sóng bề mặt phôi, nhanh hỏng ổ bi trục chính mà nguy hiểm hơn, lực ly tâm mất cân bằng có thể làm vỡ đá mài, gây nguy hiểm đến tính mạng công nhân đứng máy.
Do đó, nắm vững cách kiểm tra và cân bằng đá mài đúng chuẩn kỹ thuật là yêu cầu bắt buộc đối với mọi thợ cơ khí và quản lý nhà xưởng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước giúp bạn loại bỏ hoàn toàn rủi ro rung lắc.
Mục Lục
1. Nguyên nhân khiến đá mài bị mất cân bằng và rung lắc
Trước khi xử lý hiện tượng máy mài bị rung lắc, chúng ta cần xác định chính xác nguồn gốc gây ra sự cố:
-
Sự phân bố khối lượng không đều: Do đặc thù cấu tạo hạt mài và keo kết dính trong quá trình sản xuất đá chưa tuyệt đối đồng nhất.
-
Đá mài mòn lệch: Thao tác mài không đều tay, lực ép phôi lệch một bên hoặc không đảo đầu đá định kỳ khiến trọng tâm bị lệch khỏi trục quay.
-
Lắp đặt lệch tâm hoặc bẩn mặt bích: Mạt kim loại, bụi mài bám dính giữa mặt bích và lỗ đá mài khiến đá bị vênh khi siết ốc.
-
Lỗi cơ khí từ chính máy mài: Trục máy bị cong nhẹ, vòng bi (bạc đạn) bị rơ mòn, hoặc chân bệ máy đặt không vững chắc trên nền xưởng.
2. Dấu hiệu nhận biết đá mài đang bị mất cân bằng
Công nhân vận hành cần lập tức dừng máy để kiểm tra nếu phát hiện các bất thường sau:
-
Máy phát ra tiếng ù ùng ục hoặc tiếng rít bất thường, biên độ rung tăng dần theo tốc độ quay.
-
Tay cầm, thân máy hoặc bàn gá phôi bị rung ê tay.
-
Bề mặt sản phẩm sau khi mài xong xuất hiện các vết gợn sóng, vết sọc chéo đều đặn (vết rung).
-
Đá mài có dấu hiệu văng đảo theo hướng kính hoặc đảo mặt đầu.
3. Quy trình 5 bước kiểm tra đá mài an toàn trước khi vận hành
Trước khi tiến hành cân bằng, khâu kiểm tra đá mài trước khi sử dụng là quy tắc an toàn sống còn:
Bước 1: Kiểm tra ngoại quan
Dùng kính phóng đại hoặc mắt thường quan sát kỹ toàn bộ hai mặt và chu vi đá. Tuyệt đối KHÔNG sử dụng những viên đá đã bị nứt, mẻ mép, mạ sứt mẻ hoặc có vết rạn do va đập vận chuyển.
Bước 2: Kiểm tra âm thanh (Thử nghiệm gõ nhẹ)
Treo nhẹ đá mài qua lỗ tâm bằng một sợi dây hoặc ngón tay. Dùng một chiếc gõ bằng gỗ (hoặc cán tua vít nhựa) gõ nhẹ vào các vị trí cách tâm khoảng .
-
Nếu đá phát ra tiếng “boong” vang, trong thanh: Đá nguyên vẹn.
-
Nếu phát ra tiếng “bụp” đục, rè: Đá đã bị nứt ngầm bên trong, phải loại bỏ ngay.
Bước 3: Kiểm tra kích thước lỗ đá và trục máy
Đảm bảo đường kính lỗ đá tương thích hoàn toàn với đường kính trục. Không dùng lực đóng cưỡng bức đá vào trục và cũng không dùng đệm lót quá dầy làm lệch tâm.
Bước 4: Vệ sinh sạch sẽ mặt bích và vòng đệm
Sử dụng cọ mềm và khí nén làm sạch toàn bộ mạt bụi kim loại bám trên mặt bích gá và hai tấm đệm giấy cao su. Tấm đệm giấy này có tác dụng phân bổ đều lực siết, tránh làm nứt đá.
Bước 5: Kiểm tra độ đảo hướng kính và độ đảo mặt đầu
Sử dụng đồng hồ đo độ đảo (đồng hồ so) gá lên bệ máy để kiểm tra độ đảo của đá sau khi siết nhẹ mặt bích. Độ đảo nằm trong giới hạn cho phép của nhà sản xuất mới tiến hành bước cân bằng.
4. Các phương pháp cân bằng đá mài chuẩn kỹ thuật
Để triệt tiêu lực ly tâm dư thừa, kỹ thuật viên có thể áp dụng một trong hai cách xử lý đá mài rung dưới đây:
Phương pháp 1: Cân bằng tĩnh (Dành cho dòng máy mài phổ thông)
-
Dụng cụ: Giá cân bằng tĩnh có 2 lưỡi dao song song nằm ngang (hoặc các con lăn độ chính xác cao) và gá cân bằng chuyên dụng.
-
Thực hiện: Lắp đá mài cùng gá vào trục cân bằng, đặt lên giá cân bằng. Do trọng lực, phần nặng nhất của đá sẽ tự động quay xệ xuống dưới.
-
Kỹ thuật viên sẽ điều chỉnh vị trí các khối vị trí quả cân (thường gồm 3 đến 4 quả cân nằm trong rãnh của mặt bích) sang vị trí đối diện để triệt tiêu độ nặng. Lặp lại thao tác cho đến khi thả đá ở bất kỳ vị trí nào đá cũng đứng yên, không tự xoay.
Phương pháp 2: Cân bằng động (Dành cho máy mài CNC, máy mài tốc độ cao)
-
Sử dụng cảm biến gia tốc và thiết bị đo độ rung điện tử gá trực tiếp lên thân máy.
-
Khi đá quay ở tốc độ làm việc thực tế, máy đo sẽ phân tích pha, biên độ rung và chỉ thị chính xác vị trí góc cũng như khối lượng quả cân cần thêm/bớt trên mặt bích. Cân bằng động mang lại độ chính xác tuyệt đối, giúp bề mặt kim loại đạt độ bóng gương tinh xảo.
5. Những nguyên tắc an toàn khi vận hành máy mài
Để đảm bảo an toàn khi vận hành máy mài và duy trì độ bền thiết bị, doanh nghiệp cần lưu ý:
-
Luôn bật hệ thống chạy thử không tải ít nhất phút sau khi thay đá mài mới hoặc sau khi cân bằng lại. Trong thời gian này, công nhân đứng dạt sang một bên, không đứng đối diện với chiều văng của đá.
-
Siết ốc mặt bích vừa đủ lực theo khuyến cáo; siết quá chặt sẽ làm nứt đá, siết quá lỏng sẽ gây trượt lỏng tâm.
-
Trang bị đầy đủ kính bảo hộ, tấm chắn bảo vệ đá mài và hệ thống hút bụi kim loại.
-
Định kỳ bảo dưỡng vòng bi trục chính và chân đế máy để loại trừ nguyên nhân rung từ hệ thống cơ khí.
Ngọc Phương Nguyên – Giải pháp thiết bị và công nghệ gia công kim loại uy tín
Việc kiểm soát độ ổn định của đá mài và các dòng máy mài công nghiệp đòi hỏi sự chính xác từ thiết bị đến quy trình vận hành.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI NGỌC PHƯƠNG NGUYÊN (NPN) tự hào là đơn vị hàng đầu chuyên cung cấp các giải pháp máy mài bavia kim loại, máy mài ống, máy đánh bóng tự động, máy xóc rung cùng đầy đủ các dòng đá mài, đai nhám chất lượng cao.
Đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm của Ngọc Phương Nguyên luôn sẵn sàng hỗ trợ khách hàng:
-
Tư vấn lựa chọn đá mài phù hợp với từng chất liệu inox, thép, nhôm hay đồng.
-
Hướng dẫn quy trình cân bằng đá mài và khắc phục sự cố rung lắc tận nơi.
-
Chuyển giao công nghệ xử lý bề mặt kim loại đạt chuẩn xuất khẩu.
Để nhận tư vấn kỹ thuật chuyên sâu và báo giá tốt nhất cho các dòng thiết bị mài bóng công nghiệp, quý doanh nghiệp vui lòng truy cập website www.vncongnghiep.com hoặc liên hệ trực tiếp với Ngọc Phương Nguyên ngay hôm nay.
